در روزهایی که بازار نوسانات شدید دارد، بسیاری از معامله‌گران ناگهان متوجه می‌شوند پوزیشن‌های فیوچرزی که در سود بودند، بدون اینکه خودشان ببندند، از سوی صرافی بسته شده است.
پیامی هم ظاهر می‌شود: Auto-Deleveraging (ADL).
اما این یعنی چه؟ چطور کار می‌کند؟ و چرا اصلاً چنین چیزی وجود دارد؟
اول از همه: بازار پرپچوال چیه؟
بازار پرپچوال یا همون فیوچرز دائمی، یه نوع بازار شرط‌بندی مالیه که قیمت دارایی‌ها (مثل بیت‌کوین) رو شبیه‌سازی می‌کنه.
اما جالبه بدونی هیچ بیت‌کوین واقعی اونجا وجود نداره!
فقط یه «استخر پول» وجود داره که بین معامله‌گرها جابه‌جا می‌شه.
وقتی قیمت بالا می‌ره، پول از جیب فروشنده‌ها (شورت‌ها) می‌ره تو جیب خریدارها (لانگ‌ها) و وقتی قیمت پایین میاد، برعکسه.
تعادل میان لانگ‌ها و شورت‌ها
برای اینکه این سیستم درست کار کنه، مقدار پوزیشن‌های لانگ و شورت باید دقیقاً برابر باشه.
هر دو طرف هم مقداری پول به عنوان مارجین (وثیقه) می‌ذارن تو سیستم.
اگه یکی از طرف‌ها کل مارجینش رو از دست بده، از بازی بیرون می‌افته — بهش می‌گن لیکویید شدن (Liquidation).
وقتی یکی باخت، دیگری باید سود ببرد
در این نوع بازارها، برد یک طرف وابسته به باخت طرف مقابل است.
اگر لانگ‌ها دیگر پولی برای باختن نداشته باشند، یعنی شورت‌ها هم دیگر پولی برای بردن ندارند.
بنابراین سیستم باید یا:
لانگ جدیدی با سرمایه تازه وارد کند، یا
بخشی از موقعیت‌های شورت را ببندد تا تعادل دوباره برقرار شود.
مسیر طبیعی لیکویید شدن
در شرایط عادی، همه چیز از طریق بازار و دفتر سفارش (Order Book) پیش می‌رود.
وقتی یک لانگ لیکویید می‌شود، پوزیشنش به بازار فروخته می‌شود و خریدار جدید (لانگ جدید) جای او را می‌گیرد.
در بازار سالم و پرنقدینگی، این فرآیند به‌نرمی انجام می‌شود و مشکلی پیش نمی‌آید.
وقتی نقدینگی کمه
اما بعضی وقت‌ها بازار عمق کافی نداره. یعنی کسی حاضر نیست اون پوزیشن‌ها رو با قیمت مناسب بخره.
در این شرایط، ممکنه پول کافی برای پرداخت سود بقیه وجود نداشته باشه.
صندوق بیمه
در اغلب صرافی‌ها، در چنین شرایطی صندوق بیمه (Insurance Fund یا Vault) فعال می‌شود.
این صندوق نوعی پشتوانه مالی است که صرافی برای شرایط بحرانی در نظر گرفته.
در واقع، صندوق طرف مقابل معامله را بر عهده می‌گیرد تا سیستم پایدار بماند.
جالب اینکه این صندوق معمولاً در بلندمدت سودده است؛ چون معمولاً در زمان‌های ترس و هیجان، پوزیشن‌ها را با تخفیف زیاد می‌خرد و در دوره‌های صعودی با قیمت بالا می‌فروشد.
آخرین خط دفاع: Auto-Deleveraging
اما صندوق بیمه هم محدودیت دارد.
اگر موجودی آن تمام شود یا نتواند کل فشار بازار را جذب کند، سیستم به آخرین مرحله می‌رسد:
Auto-Deleveraging (ADL)
این مکانیزم، آخرین راه‌حل است و به‌ندرت اتفاق می‌افتد.
در این حالت، صرافی به‌صورت خودکار برخی از پوزیشن‌های برنده را می‌بندد تا تعادل کل سیستم حفظ شود.
مثال ساده: پرواز بیش از حد رزروشده
تصور کن پروازی داری که بیشتر از ظرفیتش بلیط فروخته.
شرکت هواپیمایی اول به مردم پیشنهاد پول می‌ده تا داوطلب بشن با پرواز بعدی برن.
اما اگه کسی قبول نکنه، در نهایت باید چند نفر رو از هواپیما پیاده کنه.
ADL دقیقاً همین کار رو در بازار می‌کنه!
چه کسانی زودتر از معامله خارج می‌شوند؟
سیستم ADL معمولاً پوزیشن‌های سمت برنده را طبق سه معیار رتبه‌بندی می‌کند:
بیشترین میزان سود
بالاترین اهرم (Leverage)
بزرگ‌ترین حجم پوزیشن
به بیان ساده، نهنگ‌های بزرگ و سودده اولین قربانی‌های ADL هستند.
چرا تریدرها از ADL متنفرند؟
طبیعی است! هیچ‌کس دوست ندارد درست وسط برد از بازار بیرون انداخته شود.
اما وجود ADL ضروری است.
هیچ صرافی‌ای در دنیا نمی‌تواند برای همیشه تضمین کند که همیشه طرف بازنده‌ای وجود دارد تا سود شما را بپردازد.
مثال کازینو
تصور کنید در یک کازینو پوکر بازی می‌کنید و پشت سر هم همه را شکست می‌دهید.
به میز بعدی می‌روید و باز هم برنده می‌شوید… تا وقتی که دیگر هیچ بازیکنی پولی برای بازی ندارد.
در این لحظه بازی متوقف می‌شود — این همان مفهوم ADL در بازار پرپچوال است.
قانون ریاضی بازار پرپچوال
بازار پرپچوال در ذات خود مجموع صفر (Zero-Sum) است؛
به این معنا که مجموع دارایی کل سیستم هرگز منفی نمی‌شود و ورشکستگی کلی رخ نمی‌دهد.
در واقع، هیچ بیت‌کوین واقعی در کار نیست، فقط پولی است که بین بازیکنان جابه‌جا می‌شود.
در مقیاس کل سیستم، درست مانند قانون ترمودینامیک، ارزش نه خلق می‌شود و نه از بین می‌رود، فقط از یک طرف به طرف دیگر منتقل می‌شود.
یه شبیه‌سازی از دنیای واقعی
بازار پرپچوال شبیه‌سازی بسیار دقیقی از بازار واقعی ایجاد می‌کند.
همه‌چیز طبیعی و واقعی به‌نظر می‌رسد… تا زمانی که به مرزهای این شبیه‌سازی برسیم.
وقتی ADL فعال می‌شود، در واقع به نقطه‌ای رسیده‌ایم که سیستم باید خودش را از درون متعادل نگه دارد، لحظه‌ای که واقعیت پشت صحنه بازار مجازی آشکار می‌شود.
منبع: توییتر Doug Colkitt
